Ogrody Francuskie 


Wzorem dla ogrodów barokowych XVII wiecznej Francji był włoski ogród
renesansowy, dlatego oś kompozycji była prowadzona od budynku mieszkalnego ku zanikającemu na horyzoncie punktowi, dzięki któremu wydawał się ciągnąć w nieskończoność.
Charakterystyczną cechą ogrodów francuskich jest symetria dwuboczna względem alejki głównej biegnącej przez środek ogrodu. W ogrodzie francuskim dominowały równo przystrzyżone drzewa i krzewy często ukształtowane w różnorodne figury: kule, stożki, walce, piramidy.
Umieszczano w nim takie elementy dekoracyjne, jak rzeźby czy ozdobne ławki. Czasem usypywano także sztuczne pagórki lub kopce. Początkiem założenia był dziedziniec z drogą dojazdową do pałacu w kształcie gęsiej stopki. Budynek wraz z bocznymi skrzydłami okalał
dziedziniec honorowy, a za nim znajdował się - otoczony boskietami - salon ogrodowy, najbardziej reprezentacyjna część założenia.
Partery ozdobne, które go budowały, są odpowiednikami wnętrz pałacowych: sale ogrodowe, gabinety, teatry, korytarze, oddzielane między sobą alejami.. I tak na przykład: gabinety wycinano zazwyczaj w boskietach,
a korytarze to po prostu
aleje ze strzyżonych drzew. Cały ten układ wzbogacano "meblami" w postaci pawilonów ogrodowych, rzeźb oraz najrozmaitszych ozdób. Z pałacu rozciąga się widok na partery kwiatowe oraz boskiety. Partery kwiatowe miały zapewnić łagodne przejście między budynkami a ogrodami, między architekturą a naturą - dzięki swoim wielkim rozmiarom stały się najważniejszym elementem przestrzennym. Wśród nich najbardziej charakterystyczny był parter haftowy, którego rysunek wzorowany był na orientalnych kobiercach, a wyznaczał go nisko strzyżony żywopłot z bukszpanu , na tle kolorowego żwirku, piasku bądź mączki ceglanej. Innymi typami parteru był parter gazonowy – angielski, wodny, rabatowy oraz oranżeryjny. Pierwszy z nich był dużym trawnikiem przeciętym ścieżką, oraz rabatą otaczającą całość. Parter wodny budował basen, lub zbiornik ozdobiony licznymi rzeźbami, a tafla wody odbijająca niebo podkreślała oś kompozycji założenia i łączyła ogród z krajobrazem.
Boskiety, nazywane również gaikami lub zielonymi pawilonami, z kolei pełniły funkcje salonów na świeżym powietrzu, ukrytych za ścianami zieleni. Otaczały je zazwyczaj ściany grabów lub gęstych żywopłotów. Wnętrza boskietów, ich dekoracja i prawdziwy charakter ujawniały się dopiero po wejściu do środka, przy czym owe wejścia były często wąskie i ukryte, aby tym bardziej zaskoczyć przybysza.
Kolejnym elementem programu są
labirynty. Podczas gdy w renesansie stanowiły one głównie ornament parterów, w baroku zbudowane są z wysokich szpalerów, a drogi tworzą skomplikowaną siatkę dostosowaną do kształtu boskietu wzbogaconą dodatkowo licznymi salami i gabinetami. Woda występowała zarówno w postaci dynamicznej (fontanny, kaskady, kanały), jak i statycznej (baseny, zbiorniki).   W olbrzymich taflach basenów i kanałów odbijało się otoczenie potęgując wrażenie monumentalności ogrodu. Bardzo popularną budowlą ogrodową, pełniącą funkcje zarówno użytkowe jak i ozdobne, była pomarańczarnia (oranżeria). Służyła do przechowywania przez okres zimy egzotycznych gatunków roślin, w których się
wówczas lubowano.


Najważniejsze założenia:
- Bryła domu wyznacza wielkość i charakter ogrodu;
- Oś kompozycji prowadzona od budynku mieszkalnego ku zanikającemu na horyzoncie punktowi;
- Symetria dwuboczna względem alejki głównej biegnącej przez środek ogrodu;
- Ścieżki wyznaczają geometryczny wzór i osie symetrii- dzieląc przestrzeń ogrodową;
- Elementy wysokie powinny rozdzielać poszczególne części ogrodu, elementy małe powinny tworzyć strukturę powierzchni;
- Woda płynąca i stojąca, jako ważny element przestrzeni;
- Rzeźby, ozdobne posągi, naczynia dla roślin usytuowane centralnie na końcach osi głównej i osi widokowych, oraz zgodnie z symetrycznym lub geometrycznym wzorem podstawowym.
- W ogrodzie barokowym nic nie jest przypadkowe, mamy tu wrażenie że drzewa i krzewy zostały posadzone pod linijkę.

Najważniejsze elementy:

- ramą ogrodu powinny stać się zielone ściany: mury, płoty, żywopłoty formowane.
- granice wytyczają również: ozdobne metalowe płoty i kamienne balustrady;
- niskie geometryczne rabaty (partery) otaczają krótko strzyżone żywopłoty, ich wypełnienie stanowią plamy kolorowego żwirku, piasku bądź mączki ceglanej
- wysokie zielone pawilony( boskiety), pełną funkcje salonów na świeżym powietrzu wypełnionych meblami i ozdobami;
- drzewa i krzewy uformowane w geometryczne figury, szpalerowe labirynty:
- altany, ermitaże, huśtawki, kraty – trejaże, jako rusztowania dla pnączy;
- woda pod postacią geometrycznych zbiorników i basenów; fontanny i kanały;
- sztuczne pagórki lub kopce urozmaicają płaski teren;
- rzeźby i ozdobne stalowe ławki i meble, a nawet lustra stanowią elementy dekoracyjne;
- drzewka pomarańczowe i rośliny egzotyczne umieszczano w donicach z kamienia naturalnego, lub malowanej na biało terakoty;
- materiały na ścieżki posągi i fontanny: marmur, porfir, granit, bazalt, brąz, marmur; ołów, który później złocono .
- rzeźby o mniejszym znaczeniu wykonywano z piaskowca, żeliwa i terrakoty, które malowano na biało;


Rośliny:
- duże drzewa liściaste w odmianach o naturalnym geometrycznym kształcie, lub cierpliwie strzyżone: kasztanowiec, klon, dąb, brzoza, grab, lipa, topola, wiąz, lipa ;
- drzewa i krzewy na formowane żywopłoty: bukszpan, cis, żywotnik, świerk, wiąz, cyprys, ligustr, buk i grab;
- rośliny w donicach: drzewka pomarańczowe, cytrynowe, laur, oleander, mirt, kamelia, kawa, mniej odporne odmiany róż;
- rośliny pnące: winobluszcze, winorośle, róże;
- zioła i kwiaty do wypełnienia miejsc na kwaterach kwitnących.

Wielkość ogrodu i nakład pracy:
-ogród średni do dużego i bardzo dużego. Można pokusić się o taką aranżację w małym ogródku, wykonując jedynie uroczy fragment niskich strzyżonych parterów wypełnionych ziołami;
-wysoki poziom trudności zaprojektowania i wykonania ogrodu;
-bardzo duży nakład pracy przeznaczonej na pielęgnację ogrodu: strzyżenie, czyszczenie zbiorników wodnych, wycinanie przekwitłych kwiatów, podlewanie, przenoszenie i podlewanie roślin w donicach.